FUNDACJA VITA FAMILIAE

Biskup Stanisław Stefanek TChr
(1936-2020)

fot. Katarzyna Cegielska

Ksiądz bp Stanisław Stefanek urodził się 7 maja1936 r. w Majdanie Sobieszczańskim (woj. lubelskie) w rodzinie rolniczej Jana i Stanisławy z domu Bieniek. Ochrzczono Go 10 dni później w rodzinnej parafii pw. św. Bartłomieja Apostoła w Niedrzwicy Kościelnej. Tam też przystąpił do Pierwszej Komunii Świętej (23.06.1945) i przyjął 24 sierpnia 1947 r. sakrament bierzmowania.

fot. archiwum rodzinne

W 1943 roku rozpoczął naukę w szkole podstawowej w pobliskiej Marianówce, gdzie ukończył cztery klasy. Naukę kontynuował w szkole podstawowej w Sobieszczanach, którą ukończył w 1949 r.

fot. archiwum rodzinne
Świadectwo I i II klasy (Marianówka – 1944 r.)

Już wtedy chciał zostać kapłanem, dlatego 26 czerwca 1949 r. napisał podanie do Niższego Seminarium Duchownego Towarzystwa Chrystusowego dla Wychodźców w Ziębicach z prośbą o przyjęcie:

Uprzejmie proszę o przyjęcie mnie do VIII klasy Niższego Seminarium Zagranicznego w Ziębicach w charakterze kandydata do kapłaństwa. Obecnie jestem uczniem VII klasy szkoły podstawowej w Sobieszczanach, po ukończeniu której pragnę wstąpić do Seminarium. Praca duszpasterska na wychodźstwie odpowiada w zupełności memu usposobieniu i jest mym pragnieniem.

Po otrzymaniu pozytywnej odpowiedzi rozpoczął tam naukę.

fot. archiwum rodzinne
Niższe Seminarium Duchowne (Ziębice - 1949 r.)

Po dwóch latach, 8 maja 1951 r. skierował pismo do przełożonego generalnego, ks. Ignacego Posadzego z prośbą o przyjęcie do nowicjatu Towarzystwa Chrystusowego. Napisał w nim:

Już dwa lata byłem w Seminarium Duchownym Towarzystwa Chrystusowego. Podczas pobytu w Seminarium poznałem w części cel i zasady Towarzystwa. Praca wśród polskiej rzeszy wychodźczej odpowiada moim pragnieniom. Dlatego proszę o przyjęcie mnie do nowicjatu Towarzystwa Chrystusowego, żebym poznawszy dokładnie Boga i siebie, mógł w przyszłości jako kapłan i zakonnik prowadzić dusze do Chrystusa.

Następnie, zgodnie z prawem kanonicznym, został przyjęty do Towarzystwa Chrystusowego i 7 września 1951 r. rozpoczął nowicjat w Bydgoszczy.

fot. archiwum rodzinne
Klerycy nowicjatu w dniu obłóczyn (Bydgoszcz – 1951 r.)

Prośbę o dopuszczenie do złożenia pierwszej profesji zakonnej skierował 12 sierpnia 1952 r. do przełożonego generalnego, ks. Ignacego Posadzego:

Byłem dwa lata wychowankiem Niższego Seminarium Duchownego Towarzystwa Chrystusowego, a następnie zostałem przyjęty do nowicjatu. W tym czasie, a zwłaszcza w czasie nowicjatu, wyrobiłem sobie przekonanie o moim powołaniu do stanu zakonnego i kapłańskiego oraz poznałem i ukochałem ducha i cele Towarzystwa. Zatem postanowiłem niezłomnie oddać się na wieczną służbę Bogu w zakonie przez złożenie profesji. Dlatego uniżenie proszę Najprzewielebniejszego Przełożonego Generalnego Towarzystwa Chrystusowego o dopuszczenie mnie do złożenia ślubów w tymże Towarzystwie, przyrzekając, że o ile to będzie ode mnie zależało, żył będę w duchu Towarzystwa i zgodnie z jego Ustawami.

Pierwsze śluby zakonne złożył 8 września 1952 r. w Bydgoszczy. Naukę kontynuował w Niższym Seminarium Duchownym w Ziębicach, które ukończył w 1954 r. wewnętrznym egzaminem maturalnym.

fot. archiwum rodzinne
W dniu złożenia pierwszych ślubów zakonnych (Bydgoszcz - 1952 r.)

Następnie 24 marca 1956 r. w Ziębicach ukończył dwuletnie studia filozoficzne egzaminem – philosophicum.

W Ziębicach ponawiał też co roku, kolejne profesje zakonne: II – 8 września 1953 r., III – 8 września 1954 r. i IV – 8 września 1955 r. Czteroletnie studia teologiczne w Wyższym Seminarium Duchownym Towarzystwa Chrystusowego w Poznaniu podjął w 1956 r. W Poznaniu złożył kolejną profesję zakonną na jeden rok – 8 września 1956 r., a profesję wieczystą – 8 września 1957 roku, na ręce przełożonego generalnego, ks. Ignacego Posadzego. W czasie studiów teologicznych przyjmował sukcesywnie posługi, zwane wtedy niższymi święceniami.

Ze względu na powołanie Go do wojska przełożony generalny ks. Ignacy Posadzy wystąpił do ordynariusza diecezji o udzielenie dyspensy celem przyspieszenia święceń diakonatu i prezbiteratu. Święcenia przyjął z rąk abpa Antoniego Baraniaka: diakonatu – 24 czerwca 1959 r. w Obrze, natomiast kapłańskie – 28 czerwca 1959 r. w Poznaniu.

fot. archiwum rodzinne
Święcenia kapłańskie (Poznań – 28.06.1959 r.)

Ostatni rok teologii ukończył już po święceniach kapłańskich. Będąc księdzem, ale jeszcze studentem, pomagał w pracy duszpasterskiej w parafiach obsługiwanych przez chrystusowców: w Goleniowie, Pyrzycach i Sarbii. 18 października 1960 r. został wikariuszem parafii pw. św. Józefa w Stargardzie Szczecińskim.

Decyzją przełożonego generalnego w 1961 r. skierowano Go na studia specjalistyczne w katedrze Pisma Świętego na Wydziale Teologicznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, które ukończył w 1965 r. stopniem magistra i licencjata teologii.

W tym samym roku zaczął wykładać nauki biblijne w Wyższym Seminarium Duchownym Towarzystwa Chrystusowego w Poznaniu. Równocześnie został zastępcą prefekta studiów, a od 1967 r. członkiem Sekcji dla Spraw Formacji Kleryków i Przygotowania do Święceń. W kolejnym roku mianowano Go wicerektorem Wyższego Seminarium Duchownego Towarzystwa Chrystusowego.

fot. archiwum rodzinne
Prefekt WSD Towarzystw Chrystusowego z alumnami (Poznań – 1969 r.)

Ksiądz Stanisław Stefanek doskonale łączył wszystkie te funkcje i zadania w Wyższym Seminarium, gdzie posługiwał w latach 1965 do 1980 r., z szeroko zakrojoną działalnością naukową, publicystyczną i duszpasterską.

Podejmował wykłady z zakresu Pisma Świętego na Studium Filozoficznym ojców karmelitów w Poznaniu, u sióstr urszulanek w Pniewach, prowadził Konwersatorium Pisma Świętego w duszpasterstwie akademickim ojców dominikanów w Poznaniu, cykle wykładów w Klubach Inteligencji Katolickiej w Poznaniu i Wrocławiu oraz w różnych punktach duszpasterstwa akademickiego. Objął też stałą opieką grupy rodzin z diecezjalnej Służby Duszpasterstwa Rodzin. Prowadził także cykl wykładów z tematyki soborowej dla sióstr sercanek w Poznaniu, misje parafialne w Poznaniu, Tomaszowie Mazowieckim i we Wrocławiu oraz tzw. Wieczory Adwentowe dla studentów w Szczecinie i młodych małżeństw w Śremie.

Studia specjalistyczne odbywał na KUL-u w Lublinie w latach 1972-1973. Od roku 1973 wykładał na Wydziale filozoficzno-teologicznym ATK w Warszawie problematykę z zakresu biblistyki oraz teologii małżeństwa i rodziny. W 1980 został zastępcą dyrektora, a w latach 1993-2008 dyrektorem Instytutu Studiów nad Rodziną w Łomiankach (w strukturach ATK). Doktorat z teologii biblijnej obronił na Wydziale Teologii Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie w 1980 r. na podstawie dysertacji pt: Wyrocznia Balaama (Lb. 22-24) i ich relektura w tradycjach prorockich.

fot. archiwum rodzinne
Msza św. z ks. Ignacym Posadzym, Sługą Bożym, współzałożycielem Towarzystwa Chrystusowego (Poznań - 1978 r.)

W roku 1976 został wybrany na stanowisko Wikariusza Generalnego Towarzystwa Chrystusowego. Jednak mimo nowych zadań w zgromadzeniu nie zaprzestał działalności naukowej i współpracy z Klubami Inteligencji Katolickiej.

Wizytując prowincje zagraniczne Towarzystwa Chrystusowego oraz skupiska polonijne, zachęcał rodaków do stałości w wierze oraz w służbie Bogu i Ojczyźnie. Prowadził tam rekolekcje dla współbraci, zachęcając do trwania i wypełniania charyzmatu zgromadzenia.

Biskup pomocniczy diecezji szczecińsko-kamieńskiej (1980-1996)

Decyzją papieża Jana Pawła II 24 sierpnia 1980 r. został wyświęcony na biskupa pomocniczego diecezji szczecińsko-kamieńskiej. Jego głównym konsekratorem był ordynariusz diecezji biskup Kazimierz Majdański. Słowa: In omnibus Christus (We wszystkim Chrystus) przyjął jako zawołanie biskupie.

fot. archiwum rodzinne
Konsekracja biskupia (Szczecin -24.08.1980 r.)

Będąc biskupem pomocniczym, pełnił urząd wikariusza generalnego. Był również odpowiedzialny za sprawy zakonne i duszpasterskie, łącznie z referatami: duszpasterstwa rodzin, liturgii, duszpasterstwa akademickiego, inteligencji, nauczycieli i wychowawców, ministrantów, powołań, ekumenicznego oraz duszpasterstwa środków społecznego przekazu.

fot. archiwum rodzinne
Boże Ciało (Szczecin – 1995 r.)

Po reorganizacji wydziału duszpasterskiego w kurii w 1982 r. powierzono Mu sekcję duszpasterstwa rodzin, nauki i kultury katolickiej, a od 1991 r. został moderatorem: sekcji duszpasterstwa rodzin, sekcji katechetycznej, diecezjalnego domu rekolekcyjnego, „Caritas” diecezjalnej i domu samotnej matki.

fot. archiwum rodzinne

W czasie sprawowanego urzędu odpowiadał też za budowę w Szczecinie: domu rekolekcyjnego, Karmelu Miłości Miłosiernej oraz seminarium duchownego, którego w 1982 roku został pierwszym rektorem.

Pasterz Kościoła Łomżyńskiego (1996-2011)

Decyzją Jana Pawła II 26 października 1996 r. Biskup Stanisław Stefanek został ustanowiony ordynariuszem diecezji łomżyńskiej. Uroczysty ingres odbył się 17 listopada tegoż roku w katedrze pw. św. Michała Archanioła w Łomży.

fot. archiwum rodzinne
Ingres do katedry łomżyńskiej (Łomża - 1996 r.)

Podczas posługi jako biskup łomżyński wznowił I Synod Diecezjalny i po zakończeniu obrad promulgował jego uchwały 2005 r. Erygował 15 nowych parafii, ustanowił 4 sanktuaria, konsekrował 33 kościoły parafialne, wyświęcił 184 nowych kapłanów.

fot. archiwum rodzinne
Podpisanie dokumentów Synodu Diecezjalnego (Łomża – 2005 r.)

Wśród wielu decyzji Biskupa Ordynariusza podjętych na rzecz diecezji należy wymienić: ustanowienie Domu Wspólnoty Kapłańskiej w Łomży (1997), otwarcie Katolickiej Bursy Szkolnej im. Ks. Kardynała Stefana Wyszyńskiego (1998), utworzenie funkcjonującego przez szereg lat Katolickiego Ośrodka Adopcyjno-Opiekuńczego (2002), otwarcie Okna Życia (2010). W tym czasie przeprowadzono również gruntowny remont katedry łomżyńskiej, odnowiono kaplicę i zewnętrzną elewację całego gmachu seminaryjnego, utworzono Muzeum Diecezjalne (2011). Dekretem Biskupa Łomżyńskiego ustanowiono Szkoły Katolickie im. Kard. Stefana Wyszyńskiego w Łomży (2004) oraz Katolicką Szkołę Podstawową im. Kard. Stefana Wyszyńskiego przy parafii Świętego Krzyża w Łapach (2011).

fot. archiwum rodzinne
Prezbiterium katedry łomżyńskiej podczas prac remontowo-konserwacyjnych

W czasie Jego posługi diecezja łomżyńska przeżyła szereg ważnych wydarzeń: Rok Jubileuszu Odkupienia (2000 r.), Rok Prymasowski (2001 r.), Rok Eucharystyczny z III Diecezjalnym Kongresem Eucharystycznym (2005 r.), peregrynację Obrazu Jezusa Miłosiernego (2008 r.), uroczystości jubileuszowe z okazji 1000-lecia męczeńskiej śmierci św. Brunona z Kwerfurtu (2009), 348 Zebranie Plenarne Konferencji Episkopatu Polski (2009) oraz wizytę Prezydenta RP, Lecha Kaczyńskiego (2007 r.).

fot. archiwum rodzinne
348 Zebranie Plenarne Konferencji Episkopatu Polski (Łomża - 2009 r.)

Biskup Stanisław Stefanek przywiązywał dużą wagę do ewangelizacji przez media. Powołał do istnienia „Radio Nadzieja” (2001) i rozwinął tygodnik „Głos Katolicki”, które z czasem utworzyły Centrum Edukacji Medialnej SpesMediaGroup (2011 r.). Współpracował także z wieloma stacjami lokalnymi. W Radiu Nadzieja prowadził cotygodniowe audycje: Rozważania do czytań niedzielnych oraz Z życia Kościoła. Do „Głosu Katolickiego” pisał felietony w cyklu Rozmowy w Nazarecie. Chętnie posługiwał również w mediach katolickich o zasięgu krajowym i ogólnoświatowym. Publikował felietony zatytułowane Na obraz Boży go stworzył (Rdz 1, 27) w „Naszym Dzienniku”, brał udział w programach Radia Maryja i TV Trwam.

fot. Katarzyna Cegielska
W programie Radia Maryja i Telewizji Trwam

Troszczył się o stowarzyszenia i wspólnoty gromadzące wiernych świeckich. Promulgował Ruch Rodzin Nazaretańskich oraz Kościół Domowy. Powołał otwarte studium dla małżonków, inspirował marsze dla życia. Wspierał Wspólnoty dla Intronizacji Najświętszego Serca Jezusa, prowadząc wiele spotkań modlitewnych i formacyjnych, nie tylko w swojej diecezji, ale również w innych ośrodkach w Polsce. Jako pierwszy biskup diecezjalny zatwierdził Ruch Gloriosa Trinità i jego statut (2007 r.).

fot. archiwum rodzinne
Dożynki diecezjalne (Grajewo – 2008 r.)

W tym czasie powstała też Rada Rycerzy Kolumba w Łomży (2006 r.) oraz w Myszyńcu (2008 r.). Bliskie Mu były grupy kultywujące historię i tradycję ojczystą (Bractwo Kurkowe, grupy rekonstrukcyjne).

fot. archiwum rodzinne
Z Rycerzami Kolumba (Myszyniec - 2014 r.)

Za czasów Jego posługiwania toczyła się głośna sprawa zbrodni w Jedwabnem, którą przypisywano miejscowej ludności polskiej. Biskup Stanisław Stefanek stanął odważnie po stronie prawdy – o niemieckim sprawstwie tego mordu i zaproponował utworzenie centrum spotkań modlitewnych o nazwie Sanktuarium Niewinnej Krwi (homilia, 11 marca 2001 roku).

fot. archiwum rodzinne
Jedwabne (2000 r.)

Niemal do ostatnich dni swego życia prowadził zajęcia z teologii małżeństwa i rodziny dla alumnów Wyższego Seminarium Duchownego w Łomży, a także w Instytucie Studiów nad Rodziną UKSW w Łomiankach.

Po przejściu na emeryturę w 2011 r. zamieszkał w Domu Wspólnoty Kapłańskiej w Łomży. Pozostał jednak w dalszym ciągu aktywny i bardzo zaangażowany w różne formy głoszenia słowa Bożego i posługi duszpasterskiej w kraju i zagranicą.

fot. archiwum rodzinne
W prywatnej kaplicy - Dom Wspólnoty Kapłańskiej

Posługa dla Kościoła powszechnego

W latach 1993-2016 był członkiem prezydium Papieskiej Rady ds. Rodziny. W ramach tej działalności m.in. brał udział w międzynarodowych kongresach i Światowych Spotkaniach Rodzin. Realizował szczególne zadania związane z duszpasterstwem rodzin w dawnych krajach komunistycznych, prowadząc różne sesje szkoleniowe dla kapłanów i świeckich. Odpowiadał także za publikacje w j. polskim różnych materiałów tego watykańskiego gremium.

fot. Katarzyna Cegielska
Światowy Kongres Rodzin (Manila – 2003 r.)

W latach 1984-2018 był członkiem Komisji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa i Rodziny (później Rady ds. Rodziny KEP), a w latach 1994-2006 – jej przewodniczącym. Uczestniczył także w pracach innych komisji KEP - ds. Misji (1980-89), ds. Zakonów (1980-94), ds. Liturgii (1989-94); należał do grona doradców i ekspertów Komisji Konstytucyjnej. W latach 2004-2013 z ramienia KEP był członkiem Grupy Studyjnej ds. Społecznych Aspektów Intronizacji Chrystusa Króla.

fot. archiwum Wspólnot dla Intronizacji NSPJ (Łomża – 2017 r.)

W czasie całego kapłańskiego życia Biskup Stanisław Stefanek utrzymywał bardzo żywe kontakty z Polonią i rodakami mieszkającymi poza granicami Ojczyzny. Podejmował takie posługi duszpasterskie, jak: studium dla księży, rekolekcje parafialne, bierzmowanie, udział w uroczystościach patriotycznych w Australii, Brazylii, w krajach Europy Zachodniej, w Anglii, na Ukrainie i Białorusi, a szczególnie w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej i Kanady.

fot. archiwum rodzinne
Z posługą wśród londyńskiej Polonii (Putney – 2013 r.)

Ksiądz Biskup Stanisław Stefanek otrzymał szereg odznaczeń i wyróżnień: Medal za Zasługi dla KUL (2008), Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2009), Wielki Order Świętego Ottona z Bambergu (2010), Nagrodę im. Sługi Bożego Jerzego Ciesielskiego (2011), tytuł honorowego obywatela Łomży (2016), Odznakę Honorową Województwa Podlaskiego (2018) oraz Medal 100-lecia Odzyskania Niepodległości (2018).

fot. archiwum rodzinne
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (Warszawa - 2009 r.)

Biskup Stanisław Stefanek zmarł w Lublinie 17 stycznia 2020 r. Główne uroczystości żałobne odbyły się 23 stycznia w katedrze łomżyńskiej. Został pochowany w jej podziemiach.